Ο καρκίνος αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως, με εκατομμύρια νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο. Ωστόσο, περισσότερο από το 40% των καρκίνων θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί, αν εντοπίζονταν έγκαιρα οι παράγοντες κινδύνου και αν υιοθετούνταν υγιεινές καθημερινές συνήθειες. Η πρόληψη είναι το ισχυρότερο εργαλείο που διαθέτουμε στη μάχη κατά του καρκίνου.
Παράγοντες Κινδύνου και Τι Μπορούμε να Ελέγξουμε
Πολλοί καρκίνοι σχετίζονται με παράγοντες που μπορούμε να τροποποιήσουμε. Οι κυριότεροι είναι:
Κάπνισμα
Το κάπνισμα ευθύνεται για πάνω από το 30% όλων των θανάτων από καρκίνο, κυρίως του πνεύμονα, αλλά και του στόματος, λάρυγγα, ουροδόχου κύστης και παγκρέατος.
Η διακοπή καπνίσματος, ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο.
Κακή διατροφή & παχυσαρκία
Διατροφή πλούσια σε επεξεργασμένα κρέατα, λίπη και ζάχαρη αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου παχέος εντέρου, ήπατος, μαστού κ.ά.
Η Μεσογειακή διατροφή με άφθονα λαχανικά, φρούτα, ψάρι και ελαιόλαδο είναι προστατευτική.
Η παχυσαρκία σχετίζεται με περισσότερους από 13 τύπους καρκίνου.
Έλλειψη άσκησης
Η καθιστική ζωή ενισχύει τη φλεγμονή, την ινσουλινοαντίσταση και την ορμονική απορρύθμιση, επιβαρύνοντας τον κίνδυνο.
Κατανάλωση αλκοόλ
Ακόμη και μέτρια κατανάλωση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του ήπατος, του μαστού, του στομάχου και του φάρυγγα.
Έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες
Περιβαλλοντικοί και επαγγελματικοί παράγοντες (αμίαντος, ακτινοβολίες, φυτοφάρμακα, ρύποι).
Ο ιατρός μπορεί να καθοδηγήσει σε περιπτώσεις χρόνιας έκθεσης.
Έγκαιρη Διάγνωση
Ο έγκαιρος εντοπισμός προκαρκινικών αλλοιώσεων ή πρώιμων σταδίων καρκίνου αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους ίασης.
Συνιστώμενοι προληπτικοί έλεγχοι:
Καρκίνος
Έλεγχος
Προτεινόμενη συχνότητα
Προστάτης
PSA και δακτυλική εξέταση
Από τα 50 έτη (ή νωρίτερα αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό)
Πνεύμονας (σε καπνιστές)
Αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης
Από τα 50–55 έτη σε βαρείς καπνιστές
Μαστός
Μαστογραφία
Κάθε 1-2 έτη από 40–50 ετών
Τράχηλος μήτρας
Τεστ Παπανικολάου + HPV DNA
Κάθε 2-3 έτη (ανά ηλικία & ρίσκο)
Παχύ έντερο
Κολονοσκόπηση ή τεστ κοπράνων
Από τα 45 έτη, ανά 5–10 έτη
Ο ειδικός παθολόγος είναι ο πλέον αρμόδιος να προσαρμόσει το πρόγραμμα πρόληψης στις ανάγκες και στο ιστορικό κάθε ασθενούς.
Πρόληψη λοιμώξεων που σχετίζονται με καρκίνο
Ορισμένοι ιοί προκαλούν καρκίνο – και η πρόληψή τους γίνεται μέσω εμβολιασμού ή έγκαιρης θεραπείας:
HPV: Σχετίζεται με καρκίνο τραχήλου, πρωκτού, φάρυγγα. Προτείνεται εμβολιασμός σε άνδρες και γυναίκες.
HBV/HCV: Ιοί που προκαλούν ηπατοκυτταρικό καρκίνο. Εμβολιασμός για HBV – τακτικός έλεγχος για HCV .
Helicobacter pylori: Βακτήριο που σχετίζεται με καρκίνο στομάχου. Εντοπισμός και εκρίζωση με θεραπεία.
Ο ιατρός σας μπορεί να:
Αξιολογήσει ολοκληρωμένα όλους τους παράγοντες κινδύνου.
Καθοδηγήσει σε εξατομικευμένο πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων.
Ενισχύει την προσπάθεια διακοπής καπνίσματος, την απώλεια βάρους και την αλλαγή τρόπου ζωής.
Ενημερώσει για προληπτικούς εμβολιασμούς και εξετάσεις κατάλληλες ανά ηλικία και φύλο.
Η πρόληψη του καρκίνου είναι μια συνεχής διαδικασία που ξεκινά από την καθημερινότητά μας και ενισχύεται με τη σωστή ιατρική καθοδήγηση. Με στοχευμένες παρεμβάσεις και τακτικό έλεγχο μπορούμε να μειώσουμε δραστικά τον κίνδυνο.
Προγραμματίστε τον ετήσιο προληπτικό σας έλεγχο σήμερα. Η πρόληψη σώζει ζωές.
